علمی

جراحی سینوس پیلونیدال(کیست مویی)

1 – بیماری سینوس پیلونیدال چیست؟

2 – در چه کسانی ایجاد میشود؟

3 – علت ایجاد آن چیست؟

4 – چه روشهای درمانی برای آن وجود دارد؟

5 – بهترین روش درمانی کدام است؟

1 – بیماری سینوس پایلونیدال (پیلونیدال) چیست؟

پایلونیدال یا پیلونیدال از ریشه لاتین pilus به معنی مو و nidus به معنی آشیانه (لانه) گرفته شده است.بنابراین می توان این بیماری را حفره یا حفراتی در زیر پوست دانست که آشیانه مو می باشد. محل شایع آن درانتهای ستون فقرات (ناحیه ساکروکوکسیژیال) می باشد. ولی این بیماری هیچ ارتباطی با ستون فقرات یا کانالنخاعی ندارد و فقط یک بیماری پوستی است. در اغلب موارد یک یا چند سوراخ در خط وسط این ناحیه دیدهمیشود و گاهی موهای داخل آنرا نیز می توان رویت کرد. چون مو یک جسم خارجی محسوب میشود، موجبعفونت و خروج چرک و ترشح بد بو و گاهی خونابه می گردد . عفونت مکرر باعث بزرگتر شدن سینوسپایلونیدال و ایجاد سوراخهای جانبی متعدد می گردد. گاهی چرک در اینمحل تجمع پیدا کرده و امکان خروجندارد و بنابراین بیمار با تورم دردناک در این ناحیه مواجه میشود که در اینصورت آبسه پایلونیدال نامیده میشودو نیاز به جراحی اورژانس دارد. این بیماری به ندرت در نقاط دیگری از بدن مانند ناف، زیر بغل و چین بینانگشتان دست( در سلمانی ها) نیز دیده میشود.

2– در چه کسانی دیده میشود؟

این بیماری در بین جوانان، بخصوص در سنین 15 تا 30 سال شیوع بیشتری دارد ولی در سنین کمتر و یابیشتر هم ممکن است دیده شود. مردان 4 برابر زنان مبتلا میشوند. افراد پر مو و چاق و کسانی که کارهاینشستنی دارند، استعداد بیشتری برای ابتلا دارند. نام قدیمی این بیماری jeep's drivers disease (بیماریرانندگان جیپ) بوده است, چون در زمان جنگ جهانی دوم، اکثر سربازان جوانی که راننده جیپ بودند به اینبیماری دچار شده بودند.

3 – علت ایجاد آن چیست؟

در مورد اینکه آیا حفره ای مادرزادی در این ناحیه وجود دارد که مو به داخل آن کشیده میشود و یا فرو رفتنتدریجی مو، باعث پیدایش چنین حفره ای میشود، بحث های زیادی مطرح است ولی بیشتر نظرات به نفع احتمالدوم می باشد. وجود شکاف نسبتاً عمیق بین دو سرین بخصوص در افراد پر مو و چاق، باعث مکش دائمی مودر این ناحیه شده و نشستن طولانی و یا سایش دو سرین به همدیگر، زمینه فرو رفتن مو در پوست را فراهم میآورد و وجود مو در پوست، التهاب و عفونت را تشدید نموده و در نهایت یک حفره ی چرکی در حال گسترشایجاد می شود.

4 – چه روشهای درمانی برای آن  وجود دارد؟

روشهای غیر جراحی برای درمان این بیماری موفقیت چشمگیری نداشته اند. خارج کردن موهای داخل سینوساز طریق سوراخها و تراشیدن مستمر موهای اطراف، و یا تزریق فنل بداخل سینوس اگر چه ممکن است،گاهیموثر باشند ولی احتمال عود در این نوع درمانها بسیار زیاد است.در حال حاضر جراحی موثرترین روشدرمان سینوس پایلونیدال می باشد. اما روشهای متفاوتی برای جراحی این بیماری وجود دارد.

1 – باز گذاشتن زخم: در این روش تمام سینوس پایلونیدال همراه با قسمتی از پوست سالم برداشته شده و زخم باز گذاشته میشود تا بتدریج خودش بسته شود. در این مدت که بطور متوسط هشت هفته طول می کشد زخم بایدروزی یک تا سه بار شستشو و پانسمان شود. در این روش 8 تا 21% شانس عود گزارش شده و ممکن استبهبودی و بسته شدن زخم طولانی تر شود و ماهها به درازا بکشد. امتیاز این روش آن است که در صورتعفونت، چرک داخل زخم نمی ماند و خارج میشود.

2 – بستن ساده زخم: بعد از برداشتن کامل سینوس پایلونیدال، می توانیم دو طرف زخم را با کمک بخیه های قوی و مناسب طوری به هم نزدیک کرده و بدوزیم که فضای خالی ما بین آنها کاملاً پر شود. در این روش،شانس باز شدن زخم، و عود زیاد می باشد.

3 – باز گذاشتن زخم و دوختن لبه های آن به کف زخم: این همان روشی است که بهمارسوپیالیزاسیون(marsopialization ) معروف شده است. بعضی معتقدند در این روش هر چند که زخم باز می باشد ولی ترمیم زخم سریع تر اتفاق می افتد ولی مدت بهبود زخم در این روش بین 3 تا 5 هفته گزارششده است.

4 – باز کردن سقف سینوسها و تراشیدن لایه داخلی آنها: در این روش، در واقع سینوس پایلونیدال برداشتهنمیشود و فقط لایه اپی تلیالیزه ی داخل حفرات سینوس با کورت (curet) برداشته میشود (کورتاژ). این روشهر چند ساده است ولی شانس عود بیماری تا 19% و زمان بهبودی کامل زخم تا 8 هفته گزارش شده است.

5 – بستن زخم با کمک روشهای جراحی پلاستیک: روشهای مختلف جراحی پلاستیک مانند Z-plasty ،فلاپ رومبوئید و فلاپهای دیگر، برای بستن زخم سینوس پایلونیدال ذکر شده اند. بدین ترتیب علاوه بر آنکه زخمبهبودی سریعتری دارد، علت زمینه ای عود، یعنی گودی بین دوسرین( natal cleft ) نیز اصلاح می گردد. باروشهای پلاستیک هر چند که شانس عود کمتر میشود ولی هنوز مواردی از عود دیده میشود. یکی از علل عوددر این روشها، این است که تمام یا قسمتی از اسکار محل ترمیم، در خط وسط قرار می گیرد و وجود این ناحیهضعیف پوستی در یک محلی که کشش زیادی را متحمل می شود، شانس عود را افزایش می دهد.

6 – بستن زخم به روش کاریداکیس: کاریداکیس روشی را برای بستن زخم محل سینوس پایلونیدال پیشنهاد دادهاست که نوعی روش جراحی پلاستیک است و علاوه بر آنکه، گودی بین دوسرین اصلاح می گردد، خط اسکارمحل ترمیم زخم نیز به یکی از دو طرف منتقل میشود. بنابراین از تمام علل زمینه ای که ممکن است باعث عودبیماری شوند، پیشگیری میگردد.

5 – بهترین روش درمانی کدام است؟

در بیماری سینوس پایلونیدال بهترین روش درمانی روشی است که خصوصیات زیر را داشته باشد:

- کمترین میزان عود

- کمترین میزان و عوارض بعد از عمل

- سریعترین بهبودی زخم

- زودترین زمان بازگشت به محل کار

روش کاریداکیس در بین تمام گزارشات درمانی سینوس پایلونیدال کمترین میزان عود یعنی 1% (در پیگیری بهمدت 2 تا 20 سال در 6545 بیمار) را به خود اختصاص داده است. بهبودی کامل زخم 1 تا 1/5 هفته گزارششده. و بنابراین، می توان انتظار داشت بیماران در مدت زمان کوتاهی بعد از عمل، توانایی بازگشت به کار راداشته باشند. هرچند که روش کاریداکیس یکی از بهترین روشهای درمانی میباشند ولی در درصد کمی ازبیماران عفونت و باز شدن سطحی زخم وجود دارد که البته با درمانهای ساده قابل علاج میباشند. همچنین اسکارزخم چون در گودی بین دوسرین قرار نمی گیرد، ممکن است قابل مشاهده باشد.

لیزر در درمان سینوس پیلونیدال نقشی بیش از یک چاقوی جراحی ندارد وکمکی به کاهش عوارض یا تسریع بهبودی زخم یا کاهش عود نمی کند.

پیشنهاد ما به بیماران این است که؛ با توجه به شرایط خود؛ بین روش کاریداکیس و باز گذاشتن زخم, یکی راانتخاب کنند. این دو روش هر دو قابل قبول هستند وبرای هر بیمار خاص ممکن است یکی از این دو روش بهترباشد. در روش کاریداکیس بطورکلی زخم زودتر خوب میشود و بیمار زودتر میتواند به کارهای قبلی خودبازگردد و شانس عود بیماری نیز کمتر است.در روش باز گذاشتن زخم احتمال عفونت زخم صفر است و ظاهرچین بین دو سرین تغییری نمیکند و عمل ساده تر کوتاهتر وکم هزینه تر می باشد.